Kotun Najeriya ta yanke wa shugaban IPOB, Nnamdi Kanu, hukuncin rayuwa a gidan yari bisa zargin ta’addanci

 

Kotun Najeriya ta yanke wa shugaban IPOB, Nnamdi Kanu, hukuncin rayuwa a gidan yari bisa zargin ta’addanci

A wani muhimmin hukunci da ya sake tayar da muhawara kan batutuwan ballewar ƙasa, haƙƙin ɗan Adam da kuma haɗin kan ƙasa, Babbar Kotun Tarayya da ke Abuja a ranar Alhamis, 20 Nuwamba 2025, ta samu Nnamdi Kanu — jagoran ƙungiyar Indigenous People of Biafra (IPOB) — da laifi a dukkan tuhumar ta’addanci guda bakwai, tare da yanke masa hukuncin rayuwa a gidan yari.

Hukuncin, wanda Mai Shari’a James Omotosho ya yanke bayan shari’ar da ta ɗauki tsawon kusan shekaru goma, ya nuna tsaurara matakin gwamnati kan masu fafutukar kafa Biafra a yankin Kudu maso Gabas.

Kanu, ɗan gwagwarmayar Birtaniya-Najeriya wanda ya kafa IPOB a 2012 don neman dawo da Jamhoriyar Biafra — ƙasar da ta yi yaƙi da Najeriya daga 1967 zuwa 1970 — ya jima yana zama abin cece-kuce a Najeriya.

Gidajen Rediyon Radio Biafra, wanda yake amfani da su wajen zargin gwamnatin Najeriya da nuna wariya ga kabilar Igbo da kuma kira ga rashin bin doka, sun zama muhimmin sashi a shari’ar. Tuhumomin sun haɗa da:

• tayar da tarzoma da tashin hankali,
• zama memba a ƙungiyar ta’addanci,
• da kuma shigo da na’urar watsa shirye-shiryen rediyo ta ɓoye cikin kayan gida a 2015.

Masu gabatar da ƙara sun nemi a yanke masa hukuncin kisa, amma Mai Shari’a Omotosho ya ce kasashen duniya suna guje wa hukuncin kisa, tare da ambaton ka’idojin jinkai daga littafin Matta na Littafi Mai Tsarki, kafin ya zaɓi hukuncin rayuwa da wasu hukunci na shekaru 20 da 5 da za su tafi lokaci guda.

Kotun ta kuma haramta masa yin amfani da kowane na’urar dijital, tare da umartar a tsare shi a wurin kariya, sannan ta kwace na’urar rediyon da aka ce ya shigo da ita.

Tarihin shari’arsa:
An fara kamashi a Legas ranar 14 Oktoba 2015 bisa zargin cin amanar kasa, duk da cewa kotu ta ba da umarnin a sake shi yayin da ya shafe sama da shekara a tsare.
An ba shi beli a Afrilu 2017, amma ya gudu daga Najeriya yayin da rikice-rikice suka ƙaru. A 2021, an kama shi a Kenya kuma aka mayar da shi Abuja ta hanyar da kotun Kenya ta hukunta a 2025 bisa take haƙƙinsa.

Shari’ar ta yi ta canza alkalai — guda biyar — saboda ƙin amincewar Kanu da su. Ya ƙi kare kansa, yana cewa dokar ta’addanci da aka dogara da ita ta soke, don haka ba ta da inganci.

A lokacin yanke hukunci, Kanu ya yi ƙarar kururuwa a kotu yana kiran shari’ar “kotu ta kangaroo”, yana nanata cewa baya da laifi.

Martanin jama’a:
Magoya bayansa, ciki har da ƙungiyar MASSOB, sun ce hukuncin “hari ne ga ɗaukacin mutanen Igbo” kuma siyasa ta mamaye shari’ar. Sun kwatanta hukuncinsa da na wasu shugabannin Boko Haram da suka samu sauƙin hukunci.

Kungiyar Majalisar Ɗinkin Duniya ta UN WGAD tun a rahotanninta na 2022 da 2025 ta ce tsare Kanu ba bisa ka’ida ba ne, tana kuma kira a sako shi.

Lauyansa, Aloy Ejimakor, ya ce za su daukaka ƙara nan take.

Hukuncin ya zo ne watanni bayan kama wani mai fafutukar Biafra, Simon Ekpa, wanda kotun Finland ta yanke masa shekara shida bisa laifukan ta’addanci.

Rahoton SBM Intelligence a 2025 ya nuna cewa umarnin “zauna a gida” da IPOB ke kakabawa a Kudu maso Gabas ya jawo asarar kuɗi fiye da dala biliyan 5.3 da kuma mutuwar mutane sama da 700.

Masu suka suna cewa gwagwarmayar neman ‘yancin kai ta IPOB ba ta tashin hankali bace, amma gwamnati ta lakaba mata laƙabin ta’addanci don danne koke-koken kabilar Igbo game da siyasa da rabon albarkatu.

A yayin da Najeriya ke fama da ƙalubalen haɗin kai, wannan hukunci — wanda ya zo kusan shekaru 60 bayan yaƙin Biafra da ya kashe har zuwa mutane miliyan uku — na iya ko dai rage tashin hankali ko kuma ƙara tunzura yankin.

Yayin da ake jiran daukaka ƙara, ƙasashen duniya suna kallon lamarin a hankali, suna kokarin tabbatar da daidaito tsakanin tsaro da kare haƙƙin jama’a a ƙasar da tafi kowacce yawan jama’a a Afrika.